Bóng đá chuyên nghiệp bây giờ gần như đã trở thành một ngành công nghiệp, đặc biệt là những quốc gia có nền kinh tế và nền bóng đá phát triển như Nhật Bản. Tuy nhiên, có dịp trải nghiệm thực tế với bóng đá Nhật Bản mới thấy bóng đá dù chuyên nghiệp đến cỡ nào thì với người Nhật nó vẫn có những giá trị rất riêng mà không thể thay đổi theo thời gian.

Từ J-League

Cuối tháng 8 vừa qua, nhân chuyến du đấu của đội U13 SLNA tại Shizuoka (Nhật Bản) do Công ty Yamaha Motor Việt Nam tổ chức, chúng tôi đã có cơ hội khám phá bóng đá Nhật Bản từ nhiều góc độ khác nhau. BTC chuyến du đấu này đã tính toán rất kỹ để đội U13 SLNA và nhóm phóng viên Việt Nam được trực tiếp theo dõi 1 trận đấu thuộc J-League 2014 giữa Shimizu S-Pulse và Kashima Antlers. Đây đều là 2 đội bóng tương đối nổi tiếng của Nhật Bản, đặc biệt là Kashima Antlers, cái tên rất quen thuộc với các mùa giải AFC Champion League.

Ở đây chúng tôi không muốn nói tới vấn đề chuyên môn, bởi sự khác nhau về trình độ giữa J-League và V-League là quá rõ ràng, khi ngay cả Lê Công Vinh, tiền đạo được xem là số 1 Việt Nam, cũng không thể có được chỗ đứng chính thức ở CLB Consadole Sapporo thuộc J-League 2, giải hạng Nhì Nhật Bản.

Điều mà chúng tôi muốn đề cập chính là văn hoá xem bóng đá của CĐV Nhật Bản, những người gợi cho chúng tôi cảm giác rằng J-League vào mỗi cuối tuần với họ chính là 1 dịp thuận lợi để sinh hoạt cộng đồng.

Sở dĩ nói thế là bởi chúng tôi nhìn thấy CĐV Nhật Bản khi tới sân theo dõi trận Shimizu S-Pulse và Kashima Antlers đều đi thành từng nhóm người hoặc từng gia đình, không phân biệt là CĐV của Shimizu S-Pulse hay Kashima Antlers. Vì thế nên ở bên ngoài sân người ta mới dễ dàng nhìn thấy hàng trăm chiếc xe bus có sức chở khoảng 50 người mỗi xe để đưa CĐV tới sân.

Theo thông báo in trên vé, 18h00 trận đấu mới diễn ra nhưng BTC đã mở cửa đón khán giả từ 15h00, và khi mới tới sân, chúng tôi rất ngạc nhiên khi thấy các CĐV được phát miễn phí mì gói bên ngoài sân.

Và tới khi vào trong sân rồi chúng tôi mới hiểu được vì sao mì gói lại được phát miễn phí như vậy, bởi với các CĐV Nhật Bản, việc đến sân theo dõi bóng đá được xem như là một chuyến dã ngoại, nên ở khắp nơi trên khán đài đều thấy cảnh CĐV Nhật Bản vui vẻ ăn uống, có thể là đồ ăn do họ mang theo, hoặc là đồ được bán bên ngoài sân, và đơn giản hơn là mì gói được cung cấp miễn phí.

Văn hoá cổ động của CĐV Nhật Bản cũng khiến cánh nhà báo đến từ Việt Nam ngạc nhiên. Riêng đội Shimizu S-Pulse đã có tới 5, 6 bài hát cổ động kèm theo các động tác cổ vũ riêng cho từng bài hát. Một nhóm CĐV Shimizu S-Pulse ngồi ở khán đài phía sau cầu môn liên tục ca hát, nhảy múa, thúc trống rồi hô khẩu hiệu từ trước khi trận đấu diễn ra hàng giờ đồng hồ cho tới lúc tiếng còi chung cuộc vang lên. Rất nhiều CĐV khác của Shimizu S-Pulse thuộc và làm theo các động tác cổ vũ theo từng bài hát do nhóm CĐV trung tâm khởi xướng, trong số này có không ít CĐV lớn tuổi, độ tuổi mà chúng ta hầu như không thể tìm thấy trên các khán đài ở V-League.

Bên cạnh các khán giả lớn tuổi, J-League có vô vàn CĐV nhí được bố mẹ hoặc ông bà đưa tới sân để cùng theo dõi bóng đá. Nói một cách khác, trên khán đài hôm ấy, chúng tôi đã nhìn thấy 2, 3 thế hệ CĐV Nhật Bản, từ những người lớn tuổi cho tới các em nhỏ, rồi thanh niên và cuối cùng là các bậc trung niên.

Như vậy nghĩa là CĐV Nhật Bản lúc nào cũng có sự tiếp nối giữa các thế hệ, vì tình yêu bóng đá và tinh thần màu cờ sắc áo với đội bóng quê hương của CĐV Nhật Bản được hình thành từ khi họ còn rất nhỏ cho tới lúc trưởng thành, và với sự gắn bó tính bằng năm tháng cuộc đời như vậy, mỗi đội bóng chuyên nghiệp chỉ cần có khoảng gần 1 vạn CĐV trung thành như vậy là có thể sống khoẻ.

Đây là điều đã trở nên rất bình thường ở bóng đá châu Âu, những nền bóng đá đã có lịch sử hàng trăm năm tuổi, nhưng ở Nhật Bản, nơi bóng đá chuyên nghiệp mới phát triển chưa đầy 30 năm, và môn thể thao nước ngoài được ưa thích đầu tiên ở đây là bóng chày, thì để làm được như thế là chuyện không hoàn toàn đơn giản.

Trả lời báo chí Việt Nam, đại diện BTC J-League cho biết ở Nhật Bản các đội bóng đều được khuyến khích đặt tên CLB gắn liền với tên địa phương và hạn chế gắn kèm tên doanh nghiệp. Vì thế, mỗi CLB chuyên nghiệp Nhật Bản đều có thể có hơn 1 nhà tài trợ nhưng danh tính của nhà tài trợ hiếm khi xuất hiện ở tên gọi chính thức của đội bóng.

Đến giải hạng Tư

Chứng kiến các đội bóng ở J-League được trang bị “tận răng” không làm ai cảm thấy bất ngờ, nhưng việc ngay giải hạng Tư Nhật Bản cũng có quy mô chẳng kém J-League thì thật sự là một ngạc nhiên rất lớn.

Được BTC sắp xếp để theo dõi trận đấu giữa Azul Claro Numazu và Renofa Yamaguchi thuộc Japan Football League, tương đương giải hạng Tư Nhật Bản, chúng tôi nhận thấy các đội bóng này đều được tổ chức với quy mô mà nhiều CLB chuyên nghiệp Việt Nam phải mơ ước.

Dù chỉ thi đấu ở hạng sát với nghiệp dư nhưng các CLB hạng Tư Nhật Bản đều có sân vận động riêng, nhà tài trợ trang phục và nhà tài trợ trên áo đấu riêng biệt. Để so sánh sự khác biệt giữa bóng đá Việt Nam và bóng đá Nhật Bản, chúng ta chỉ cần nhắc tới một chi tiết là ở V-League 2015, chỉ có 2 CLB là Hà Nội.T&T và SLNA được 1 hãng sản xuất tầm cỡ quốc tế cung cấp trang phục thi đấu, là đủ hiểu vấn đề.

Lực lượng CĐV của 2 CLB Azul Claro Numazu và Renofa Yamaguchi cũng được tổ chức ở mức độ chẳng hề thua kém so với các CLB ở J-League, khác biệt duy nhất có lẽ chỉ là quy mô.

Không chỉ gây ấn tượng về hệ thống sân bãi, lực lượng CĐV cũng như nhà tài trợ, giải hạng Tư Nhật Bản còn làm chúng tôi đi từ kinh ngạc này đến ngạc nhiên khác, đó là việc mỗi CLB đều sở hữu hệ thống đào tạo trẻ tương đối bài bản và dày dặn. Bài bản tới mức hầu như CLB nào ở giải hạng Tư Nhật Bản cũng đều có đội U12 tham dự giải vô địch bóng đá thiếu niên toàn quốc (được tổ chức theo thể thức lượt đi lượt về như giải VĐQG), và trước mỗi trận đấu của các đội lớn ở giải hạng Tư Nhật Bản là trận đấu của các đội U12. CLB Azul Claro Numazu thậm chí còn có thể cho ra sân 2 đội U12 hoàn toàn khác nhau để thi đấu giao hữu với U13 SLNA, và dù đều thua trong cả 2 trận đấu này, nhưng các cầu thủ nhí Nhật Bản đã khiến các bạn Việt Nam và 3 HLV cùng đi với U13 SLNA cảm thấy vô cùng ấn tượng về tư duy chơi bóng chững chạc hơn nhiều so với độ tuổi của họ.

Chỉ là giải hạng Tư Nhật Bản mà còn được tổ chức chuyên nghiệp và bài bản hơn cả V-League như thế, chẳng trách vì sao bóng đá Nhật Bản đã là số 1 châu lục từ nhiều năm nay.

Hoàng Huy
Thể thao & Văn hóa cuối tuần