Kết quả 1 đến 6 của 6

Chủ đề: Đặt sư tử đá ở đền chùa: Nhầm chỗ!

  1. #1
    Ngày tham gia
    Apr 2013
    Bài viết
    288
    Cảm ơn
    34
    Cảm ơn 62 lần trong 46 bài viết

    Mặc định Đặt sư tử đá ở đền chùa: Nhầm chỗ!

    Người Trung Hoa xưa dùng sư tử đá để canh mộ cho người chết. Trong khi đó, người Việt Nam sử dụng để ở đền chùa.



    GS.Ngô Đức Thịnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn văn hoá tín ngưỡng Việt Nam


    Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch vừa có văn bản yêu cầu không sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật trái với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Trước thông tin này, phóng viên có cuộc trao đổi với GS.Ngô Đức Thịnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn văn hoá tín ngưỡng Việt Nam.

    Hiện nay, một số đình chùa, tòa nhà xuất hiện nhiều linh vật lạ như sư tử đá, cá sấu đá. Xét về góc độ văn hóa có đúng không, thưa ông?

    Người Trung Hoa xưa dùng sư tử là con vật dùng để canh mộ cho người chết. Tuy nhiên, người Việt Nam đem linh vật đó để ở đền chùa. Như vậy nhầm chỗ, thiếu hiểu biết.

    Ở Trung Hoa người ta dùng sư tử để canh mộ trong khi đó Việt Nam sử dụng để ở khách sạn, di tích. Đấy gọi là vay mượn nhưng không hiểu, chưa phù hợp.

    Thưa ông, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch vừa cấm sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Là một nhà nghiên cứu văn hóa, ông đánh giá như thế nào về lệnh cấm này?

    Tôi nghĩ khuyến nghị của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa ra là đúng. Điều này giúp người dân có ý thức hơn về văn hóa đình chùa. Tuy nhiên, Bộ Văn hóa cũng không cần thiết phải ra lệnh cấm đoán.

    Văn bản đề nghị không sử dụng biểu tượng, linh vật không phù hợp đưa ra thời điểm này đã quá muộn. Lẽ ra xu hướng sử dụng các linh vật lạ đã được loại bỏ từ lâu. Nhà quản lý văn hóa nên tuyên truyền, khuyến nghị, lý giải để người dân hiểu, loại bỏ xu hướng này.

    Có ý kiến cho rằng, cấm sử dụng biểu tượng, linh vật lạ của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch không khả thi. Ông nghĩ sao?

    Bộ Văn hóa khuyến nghị không sử dụng biểu tượng, linh vật lạ là đúng. Tuy nhiên, Bộ này cần tìm cách thay thế những linh vật đó bằng linh vật khác cho phù hợp. Nếu văn bản đưa một chiều sẽ không khả thi.

    Người Việt Nam vốn thích cái mới. Người Việt nhìn con sư tử có dáng vẻ uy nhưng không hiểu ý nghĩa của nó, không biết nó phù hợp với văn hóa nhất định. Bộ Văn hóa nên tuyên truyền giúp người dân hiểu hơn về ý nghĩa sử dụng linh vật.

    Như ông nói, Bộ Văn hóa khuyến nghị bỏ linh vật không phù hợp là đúng. Tuy nhiên, những người có tâm công đức sư tử đá, cá sấu đá trong đền chùa, vậy nên ứng xử như thế nào cho phù hợp?

    Công đức cần phải hiểu việc mình đang làm, không phải thích là công đức. Không loại trừ một vài trường hợp giả học làm sang, thích tỏ ra với mọi người sự sang trọng nhưng không hiểu mình làm gì, mục đích ra sao.

    Người công đức linh vật không phù hợp với văn hóa nên bỏ. Nhà quản lý cũng nên thẩm định kỹ từ đầu, tránh trường hợp nhiều người công đức rồi lại bỏ đi. Điều này vừa lãng phí, vừa không phù hợp, vừa lố bịch về mặt văn hóa.



    Theo GS.Ngô Đức Thịnh, đặt sư tử đá ở đền chùa là nhầm chỗ (Ảnh minh họa)


    Vậy theo ông, ở những di tích lịch sử nước ta nếu không sử dụng sinh vật lạ như sư tử, cá sấu đá thì nên sử dụng linh vật nào?

    Ở các nơi di tích lịch sử chỉ nên sử dụng Long, Ly, Quy, Phượng.

    Long, Ly, Quy, Phượng sử dụng trong đền chùa có phải do Việt Nam vay mượn từ Trung Quốc?

    Nguồn gốc của rồng từ Việt Nam được Trung Hoa tiếp nhận. Sau này, Việt Nam lại lấy lại rồng làm linh vật. Vì vậy, nên ta nói con vật đó lấy toàn bộ từ Trung Quốc cũng không phải

    Long, Ly, Quy, Phượng không hẳn có nguồn gốc từ Việt Nam hay vay mượn của Trung Quốc. Xét về góc độ văn hóa, Ly của Trung Quốc và Ly của Việt Nam khác nhau. Mỗi dân tộc đều tạo hình linh vật đó theo phong cách riêng.

    Ở góc độ văn hóa, làm thế nào để phân biệt linh vật ngoại lai và linh vật của Việt Nam, thưa ông?

    Linh vật ngoại lai là linh vật là không chứa biểu tượng văn hóa của Việt Nam. Ví dụ: Nhân sư không phải của Việt Nam. Nó gắn với nền văn hóa Ai Cập.

    Đối với Việt Nam, con vật mang ý nghĩa biểu tượng cho dân tộc, gắn bó với truyền thống văn hóa của dân tộc (Rồng) được coi là linh vật của người Việt Nam.

    Xin cảm ơn ông!

    Theo Khampha.vn

  2. #2
    Ngày tham gia
    Apr 2013
    Bài viết
    288
    Cảm ơn
    34
    Cảm ơn 62 lần trong 46 bài viết

    Mặc định Tất cả các di tích thanh tra đều có sư tử đá Trung Quốc

    10 sư tử đá Trung Quốc bị phát hiện trong 3 di sản cấp Quốc gia và cấp Thành phố. Cá biệt, riêng chùa Mộ Lao (trụ sở Giáo hội Phật giáo Việt Nam) có tới 6 con sư tử đá Trung Quốc. Cũng tại ngôi chùa này, một đôi sư tử đá Trung Quốc được đặt lên ban thờ.

    Đó là một trong những nội dung của cuộc thanh tra đột xuất các di tích của Hà Nội của đoàn thanh tra Bộ VH,TT&DL dẫn đầu là Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên hôm qua (22/8).

    Sai phạm hàng loạt

    Trước khi lên xe thanh tra các di tích trên địa bàn quận Long Biên và quận Hà Đông, đoàn thanh tra có tới dâng hương và kiểm tra qua di tích Đền Ngọc Sơn (đối diện trụ sở Sở VHTTDL).

    Kế đó, đoàn thanh tra lần lượt đi các di tích: chùa Gia Quất (Long Biên, Hà Nội) - di tích cấp Thành phố được công nhận năm 2008; đình Mộ Lao - di tích cấp Quốc gia; chùa Mộ Lao - di tích cấp Quốc gia. Trong ba điểm di tích tiêu biểu này, tất cả đều có sư tử đá Trung Quốc nhe nanh, án ngữ trước cửa vào. Bên cạnh đó, cuộc thanh tra đột xuất của Bộ VH,TT&DL cũng phát hiện hàng loạt những sai phạm trong xây dựng, bài trí di tích.



    Sư tử đá Trung Quốc gác lối vào đình Mộ Lao (Hà Đông, Hà Nội)


    Ông Phạm Xuân Phúc, Phó Chánh Thanh tra Bộ VH,TT&DL nhận định: Qua kiểm tra thực trạng một số di tích trên địa bàn Hà Nội trong ngày hôm nay, các nhà báo đi cùng với đoàn đã thấy các di tích đều có những sai phạm. Sư tử đá Trung Quốc, đèn lồng Trung Quốc... là những sai phạm cơ bản và nghiêm trọng nhất. Đồng thời việc tự ý lấy các đồ công đức bài trí ở những nơi thờ tự không đúng quy định cũng là vấn đề nghiêm trọng. Những hiện vật này không nằm trong hồ sơ xếp hạng di tích. Chúng làm cho những nơi thờ tự trở nên hỗn tạp.

    “Điều này vi phạm nghiêm trọng Luật Di sản Văn hóa khi những đồ thờ tự làm biến dạng yếu tố gốc của các di tích. Vì việc này nên chúng tôi đã trực tiếp chỉ ra những sai phạm đó ở từng di tích và yêu cầu giải quyết” - ông Phúc nói.

    Tháng 12, Bộ sẽ không nhân nhượng

    Theo ghi nhận của TT&VH, tất cả các di tích Bộ tới thanh tra đột xuất đều mắc nhiều sai phạm. Đặc biệt, tính toàn vẹn của di sản bị xâm hại nghiêm trọng bởi các đình, chùa sử dụng quá nhiều đồ cung tiến của các khách thập phương. Bản sắc dân tộc trong di tích cũng nhạt nhòa do những vật cung tiến ngoại lai chiếm mật độ cao. Song đoàn thanh tra đều chỉ nhắc nhở nhẹ nhàng và Ban quản lý các di tích cũng như chính quyền địa phương đều thành khẩn nhận khuyết điểm và hứa sẽ khắc phục nhanh chóng những sai phạm.



    Sư tử đá Trung Quốc trên ban thờ tại chùa Mộ Lao (Hà Đông, Hà Nội)


    Ông Trương Minh Tiến, PGĐ Sở VH,TT&DL Hà Nội tổng kết: Chúng tôi chưa đưa ra yêu cầu phạt. Mục đích chính của cuộc thanh tra lần này chỉ để nắm tình hình đồng thời nhắc nhở, tuyên truyền tới các địa phương. Tuy nhiên, những sai phạm trong kết luận thanh tra của ông Phạm Xuân Phúc sẽ phải khắc phục ngay trước 15/9. Nếu có gì phát sinh, BQL các di tích và các địa phương phải báo cáo. Điều này đồng nghĩa, sau 15/9, những con sư tử đá Trung Quốc hôm nay thanh tra chỉ ra phải di dời khỏi di tích. Đây cũng là những cuộc di dời linh vật ngoại lai đầu tiên sau công văn của Bộ.

    Cũng theo ông Trương Minh Tiến, các di tích ở Hà Nội mắc rất nhiều sai phạm song để “gỡ rối” dần dần, trước mắt, Sở sẽ chỉ tập trung loại bỏ các linh vật, biểu tượng, hiện vật ngoại lai khỏi di tích. Các sai phạm khác sẽ được xử lý dần dần bằng các “chiến dịch” khác.

    Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên lý giải về việc chưa phạt trực tiếp những cá nhân liên quan tới sai phạm trong di tích: Chúng tôi chọn thanh tra đột xuất Hà Nội vì đây là địa phương chiếm 1/3 số lượng di tích của cả nước. Còn về việc chưa xử phạt ngay, quá trình loại bỏ linh vật ngoại lai khỏi di tích của chúng tôi có lộ trình rõ ràng. Đầu tiên là tuyên truyền, vận động, thuyết phục các địa phương tự giác tháo dỡ hiện vật vi phạm (chúng ta đang ở bước này). Sau đó, đến tháng 11 Âm lịch (khoảng tháng 12 Dương lịch), nếu các di tích vẫn còn hiện vật, linh vật, biểu tượng ngoại lai, Bộ sẽ không nhân nhượng.

    Phạm Mỹ
    Thể thao & Văn hóa

  3. #3
    Ngày tham gia
    Apr 2013
    Bài viết
    288
    Cảm ơn
    34
    Cảm ơn 62 lần trong 46 bài viết

    Mặc định Di dời linh vật ngoại lai ở đền, chùa trước Tết nguyên đán

    Tháng 12, Bộ Văn hóa sẽ kiên quyết di dời các linh vật không phù hợp thuần phong mỹ tục ra khỏi di tích để đến Tết Nguyên đán có nơi thờ tự mang đầy đủ giá trị văn hoá Việt Nam.

    Sáng 22/8, Thứ trưởng Bộ Văn hóa thể thao và du lịch Đặng Thị Bích Liên dẫn đầu một tổ công tác đến kiểm tra một số di tích quốc gia như: đền Ngọc Sơn, chùa Gia Quất (quận Long Biên), đền và đình và chùa Mỗ Lao (quận Hà Đông).

    Tại đây, đoàn đều ghi nhận có hiện vật lạ. Ngoài cổng chùa Gia Quất là đôi sư tử đá ngoại lai án ngữ, một số đèn lồng xuất xứ nước ngoài. Đình Mỗ Lao có đèn thờ, lục bình, đôi sư tử đá tạo hình của Trung Quốc... Chùa Mỗ Lao có 4 tượng sư tử ngoại lai canh gác ngoài cổng và trước nhà tam bảo, tượng Quan Âm.

    Ni sư Thích Đàm Hương, trụ trì chùa Gia Quất cho hay sẽ di dời các hiện vật lạ ra khỏi di tích vào ngày 24/8. Trong tuần tới, quận Long Biên cũng mời lãnh đạo phòng văn hoá, các sư trụ trì trên địa bàn đến quán triệt triển khai di dời vật phẩm không phù hợp thuần phong mỹ tục Việt Nam.

    Thứ trưởng Liên cho biết, vấn đề quan trọng nhất trong "chiến dịch" đưa linh vật ngoại lai khỏi di tích là tuyên truyền, vận động để người dân đặc biệt là các vị trụ trì nhận thức đầy đủ ý nghĩa, giá trị văn hoá của Việt Nam. Từ đó họ tự động di dời vật phẩm không có tên trong hồ sơ xếp hạng.

    "Trong kế hoạch, từ nay đến tháng 11 âm lịch, các sở văn hóa trên toàn quốc sẽ tuyên truyền, thuyết phục. Đến tháng 12, đồng loạt ra quân, kiên quyết di dời để đến Tết Nguyên đán có nơi thờ tự mang đầy đủ giá trị của văn hoá Việt Nam", thứ trưởng nói.

    Bà Liên cũng nhấn mạnh, việc kiểm tra một số di tích hôm nay không phải để lập biên bản kiểm điểm mà khảo sát nắm tình hình rồi từ đó tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện.



    Đôi sư tử đá tạo hình của Trung Quốc được đặt tại di tích quốc gia chùa Gia Quất. Ảnh: Trà Mỹ.


    Là địa phương được Bộ chú trọng kiểm tra đợt đầu, ông Trương Minh Tiến, Phó giám đốc Sở VHTT&DL Hà Nội cho biết, từ đầu năm, một số nơi đã tự giác di dời những hiện vật chưa phù hợp với thuần phong mỹ tục của Việt Nam ra khỏi di tích, đền chùa, nơi công cộng.

    Triển khai công văn 2662 (ngày 8/8) của Bộ về việc đưa linh vật ngoại lai khỏi di tích, Sở đã yêu cầu các quận, huyện thống kê và báo cáo các di tích có hiện vật không có tên trong hồ sơ xếp hạng. Từ nay đến cuối năm Sở tuyên truyền vận động, sau đó sẽ kiểm tra và kiên quyết xử lý những nơi còn sai phạm.

    Theo Sở, sẽ có hướng dẫn di dời những sư tử đá ngoại lai ra khỏi cơ quan công quyền, nơi cộng cộng chuyển đến địa điểm hợp lý như ở nghĩa trang hoặc tiêu huỷ. "Đây là vấn đề liên quan văn hoá tâm linh nên cần thời gian để thực hiện. Quan trọng nhất là giúp người dân hiểu rõ vấn đề để thay đổi nhận thức", ông Tiến nói.

    Theo Vnexpress

  4. #4
    Ngày tham gia
    Apr 2013
    Bài viết
    288
    Cảm ơn
    34
    Cảm ơn 62 lần trong 46 bài viết

    Mặc định Đại gia miền Tây đặt sư tử đá khắp biệt thự, công ty

    Nhiều đại gia ở miền Tây thích đặt sư tử đá trước nhà, văn phòng công ty. Hai người trong đó gặp nhiều khó khăn, thậm chí vướng lao lý.



    Trong khuôn viên Công ty Thủy sản Bình An dưới thời điều hành của nữ Chủ tịch HĐQT Phạm Thị Diệu Hiền có rất nhiều sư tử đá. Từ cổng công ty cho đến văn phòng làm việc đều có sư tử đá.



    Đồi thông trong khuôn viên Công ty Bình An cũng được nữ doanh nhân đặt đôi sư tử trắng.



    Đôi sư tử canh giữ tượng cá ba sa trước nhà mát trong Công ty Bình An.



    Sư tử đá trước nhà nữ đại gia thủy sản Phạm Thị Diệu Hiền ở TP.Cần Thơ. Sau khi Công ty Thủy sản Bình An gặp khó khăn vào đầu năm 2012, nữ doanh nhân sau đó đi Mỹ điều trị bệnh ung thư rồi dần dần ít về căn biệt thự này.



    Khu du lịch Bình An của bà Diệu Hiền ở Sóc Trăng phía trước có đôi sư tử trắng. Trước đây khu du lịch tấp nập người ra vào, sau đó không ai đến và nữ doanh nhân đã quay về đây cải tạo lại thành khu nghỉ dưỡng của gia đình.



    Một đại gia khác ở Sóc Trăng là ông Trần Văn Tân, nguyên Giám đốc Trung tâm sát hạch lái xe hạng 3 tỉnh Sóc Trăng. Ông này ngoài việc Nhà nước còn mở nhà hàng Cánh Buồm và quán cà phê Cánh Buồm Xanh. Đôi sư tử đá này đặt trong quán cà phê Cánh Buồm Xanh.



    Sau khi vụ án Đánh bạc liên quan đến các quan chức đánh cờ tướng ăn thua tiền tỷ xảy ra tại Sóc Trăng vào cuối năm 2011, ông Tân bị bắt thì quán Cánh Buồm Xanh thưa khách dần. Vài tháng sau đó Cánh Buồm Xanh đóng cửa.



    Không muốn tài sản tiền tỷ bị "trùm mền", người thân của ông Tân đổi tên quán thành Thời Gian để kinh doanh nhưng cũng không hiệu quả và đóng cửa đến nay.



    Nguồn : Zing

  5. #5
    Ngày tham gia
    Apr 2013
    Bài viết
    288
    Cảm ơn
    34
    Cảm ơn 62 lần trong 46 bài viết

    Mặc định Khó đưa sư tử đá ra khỏi di tích

    Theo Thứ trưởng Bộ VHTTDL, khi người dân cung tiến sư tử đá vào chùa hay di tích đều đã được làm lễ, có tâm linh trong đó, không thể nói vứt bỏ là mang vứt bỏ được ngay.

    Sáng 26/8, Bộ Văn hóa Thể thao & Du lịch (VHTTDL) đã tổ chức họp đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 8 tháng đầu năm 2014 về văn hóa gia đình, thể dục, thể thao, du lịch, xây dựng văn bản quản lý nhà nước...

    Rất nhiều nhà báo đã đặt câu hỏi về việc sư tử đá không mang bản sắc văn hóa Việt Nam xuất hiện tại các di tích và các chùa cần được giải quyết như thế nào?

    Tuy nhiên, vị đại diện của Cục Di sản văn hóa trả lời chưa thỏa mãn khi chỉ nói chung chung về văn bản, Luật Di sản văn hóa. Với những con sử tử đá hiện có tại các di tích sẽ được Cục yêu cầu trả lại cho người cung tiến, và họ có trách nhiệm mang ra khỏi khu di tích đó. Còn họ mang đi đâu là quyền cá nhân của họ...



    Cặp sư tử đá trước cửa đền Bà Tấm (Gia Lâm, Hà Nội).


    Phóng viên hỏi: Nếu như những người cung tiến các con sư tử đá đó không chịu đến nhận vật cung tiến và cũng không đến lấy thì phải giải quyết thế nào?

    Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ Anh Tuấn trả lời, đây là vấn đề nan giải không thể trả lời ngay tại cuộc họp, bởi theo Thứ trưởng, khi người dân cung tiến sư tử đá vào chùa hay di tích đều đã được làm lễ, có tâm linh trong đó, nếu như cá nhân hay tập thể không đến nhận lại vật cung tiến thì cũng không thể nói vứt bỏ là mang vứt bỏ được ngay.

    Chính vì vậy, Thứ Trưởng Hồ Anh Tuấn đã yêu cầu, Cục Di sản cần phải lên kế hoạch, đặt ra mọi tình huống có thể xảy ra để có hướng giải quyết.

    Có thể nói, như vậy Bộ vẫn đang loay hoay chưa thể tìm được giải pháp để đưa sư tử đá lạ ra khỏi các khu di tích, cũng như các nơi thờ tự như ở chùa, đền...

    Cũng tại cuộc họp, vấn đề bộ phim “Căn hộ 69” đã có kết quả giải quyết, xử phạt đến đâu, lãnh đạo thanh tra Bộ VHTTDL cho biết, Bộ đã họp hội đồng thẩm định bao gồm các cơ quan tham gia như: Cục Điện ảnh, Cục Pháp chế, Thanh tra Bộ, Cục A83, Cục A87 của Bộ Công an và các chuyên gia về lĩnh vực điện ảnh.

    Qua thẩm định và có kết luận về bộ phim, Thanh tra Bộ nhận thấy đã có đủ căn cứ về hành vi vi phạm của nhà sản xuất, đạo diễn. “Chúng tôi đã kết hợp với Cục A83, Công an TP.Hồ Chí Minh đã 2 lần gửi công văn yêu cầu nhà sản xuất, đạo diễn đến trụ sở công an làm việc, tuy nhiên nhà sản xuất phim đã trốn tránh không lên làm việc.

    Và hiện tại Thanh tra Bộ đã chuyển hồ sơ sang Công an TP.Hồ Chí Minh để họ giải quyết, nếu họ tiếp tục trốn tránh, công an sẽ dùng biện pháp mạnh là áp giải họ đến trụ sở giải quyết” - ông Trần Văn Minh, Phó Chánh Thanh tra Bộ VHTTDL nói.


    Theo Thanh Hà (Dân Việt)

  6. #6
    Ngày tham gia
    Apr 2013
    Bài viết
    288
    Cảm ơn
    34
    Cảm ơn 62 lần trong 46 bài viết

    Mặc định Sư tử đá: Văn hóa lai căng bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết

    Câu chuyện sư từ đá tràn lan ở Hà Nội chỉ trong vài năm trở lại đây đặt ra hàng loạt câu hỏi, chúng trở nên phổ biến từ khi nào, có tác dụng gì và nếu xử lý như yêu cầu của thành phố Hà Nội thì chúng sẽ đi đâu?

    Những câu hỏi này được chúng tôi gửi đến TS Nguyễn Văn Vịnh, giảng viên Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, Phó viện trưởng Viện Công nghệ giáo dục và là người nghiên cứu về phong thủy để chúng ta có một cái nhìn đầy đủ hơn về cái được cho là văn hóa lạ đang nở rộ tại Hà Nội.

    Dùng linh vật ngoại lai là hoàn toàn cảm tính

    * Thưa Tiến sĩ, sư tử đá đang được nhiều người, nhiều doanh nghiệp coi là vật linh. Điều đó xuất phát từ đâu?

    - Thời gian qua, sự phát triển, mở cửa trao đổi buôn bán và cả văn hoá giữa Việt Nam và Trung Quốc diễn ra rất cởi mở. Xuất hiện rất nhiều cửa hàng về phong thuỷ, vấn đề này cũng được người ta nói rất thoải mái, công khai trên các diễn đàn, thậm chí có hẳn 1 kênh truyền hình về phong thuỷ. Như vậy là chỉ riêng câu chuyện về tín ngưỡng và các vật phẩm về phong thủy đó thì sư tử đá ngoại lai nằm trong mạch của loại văn hoá này.



    TS Nguyễn Văn Vịnh


    Người ta có thể nhìn thấy đèn lồng đỏ, một vật phẩm treo lên được cho là để trừ tà và bất cứ đâu trên thế giới này, cứ thấy treo đèn lồng đỏ là thấy đặc trưng người Trung Quốc. Ngoài ra người ta có thể thấy thêm những thứ như gương bát quái trừ ma, tì hưu cầu tài, sư tử đá bảo vệ tài sản... Xung quanh những vật phẩm này người Trung Quốc vẽ ra rất nhiều chuyện như phải khai quang thần tượng, điểm nhãn... Câu chuyện ở đây là văn hoá người Trung Quốc là đa thần giáo, nếu theo trình tự của họ không biết có biết bao nhiêu vị thần. Trong quá trình giao lưu văn hoá, người Việt đã tiếp thu phần nào điều đó.

    Theo tôi, có một thực tế là ở Trung Quốc cũng không có nhiều sư tử đá lắm đâu. Nếu tính mật độ xuất hiện thì ở bên họ còn không có nhiều và bị lạm dụng như ở Việt Nam hiện nay. Lúc đầu nó xuất hiện dưới dạng 1 số sản phẩm điêu khắc, sau đó với nguồn đá khá sẵn ở Việt Nam, người thợ Việt Nam bắt đầu sản xuất. Khi có thông tin cho rằng sư tử đá bảo vệ tài sản, các công ty ăn nên làm ra lập tức mua, thậm chí là chạy theo mốt, đua nhau sắm về.

    Nhưng cũng cần phải nhắc đến chuyện những người khá giả biếu tặng, cống cho nhà chùa sư tử đá. Theo tôi họ có vấn đề về văn hoá mặc dù họ nghĩ rằng họ có thiện ý. Nếu họ biết rằng những con sư tử đá về mặt thẩm mỹ thì phản cảm, chẳng có tác dụng gì cả thì chắc sẽ không có tình trạng như hiện nay.

    * Có thể họ chỉ muốn trang trí cho chùa? Là một giảng viên của trường đại học về mỹ thuật, ông có thể nói gì về tính mỹ thuật ở tượng sư tử đá?

    - Nếu xét về góc độ trang trí thì tất cả các loại tượng đều có 1 tác dụng trang trí nào đó. Như ở các công viên, nơi công cộng có tượng, tranh... nhưng nó phải mang tính nghệ thuật. Ở đây, sư tử đá chủ yếu biểu trưng cho quyền lực và thậm chí tin tưởng ở khả năng trừ tà, xua đuổi ma quỷ, mang lại điều may mắn, thậm chí là tăng uy quyền cho chủ sở hữu nên yếu tố nghệ thuật đã mất đi. Với những chuyện như thế, xuất phát từ thiếu hiểu biết một phần, cộng thêm lòng tham dẫn đến những hành vi không phù hợp.

    Bản thân các bức tượng thường được sáng tác theo một xu hướng nào đó. Có thể là tả thực, có thể là cách điệu... Nhưng ngay cả những con vật được đưa vào trang trí trong kiến trúc thường sẽ được thể hiện rất thân thiện. Thực tế người Việt đã có tranh thờ ngũ hồ, tranh Hàng Trống nhìn cũng có gì đó thân thiện chứ không hề dữ dằn. Trong khi ở sư tử đá người ta cố thể hiện nó dữ dằn nhất có thể. Từ sắc thái cho đến móng vuốt, tư thế đứng cho đến nhe răng dọa nạt. Ma quỷ sợ hay không chưa biết, nhưng rõ ràng khi đặt ngay trước cửa, nơi khách đến thì nó vô tình đã tạo ra một sự bất an cho con người.

    Ở mặt thẩm mỹ thì rõ ràng không thể gọi đó là đẹp được. Nó được làm chi tiết, tỉ mỷ, bóng bảy nhưng nó giống như một ác thần. Có thể ở các chùa có thờ ác thần, nhưng để cân bằng lại, bên đối diện lại là một vị thiện thần. Ở đây họ phóng tác rất "buồn cười", có 1 con thì phải có 2 con. Có con đực thì lại phải có con cái. Có đực cái rồi thì phải có con con. Ai mong giữ của thì sư tử đặt chân lên đống tiền. Ai mong quyền lực thì đặt chân lên hẳn quả địa cầu. Có thêm thắt thì là sự dữ dằn, là một số điểm khác dựa theo nhu cầu của người đặt mua. Nó giống như câu chuyện vẽ rắn thêm chân vậy. Những kiểu suy luận như vậy nó không dựa trên cơ sở nào cả, hoàn toàn cảm tính.

    Về Mỹ thuật, hãy thử nhìn tổng thể chùa Việt sẽ thấy nổi bật là gam nâu. Cụ thể là sân gạch đỏ, gỗ nâu, mái ngói nâu pha chút rêu phong của thời gian. Sự chuyển màu của chùa Việt rất nhẹ nhàng như thế thì mọi sự thêm bớt cần phải chấp nhận được vào tổng thể của ngôi chùa. Nếu đặt 1 con sư tử trắng vào đó thì rõ ràng rất buồn cười. Riêng mặt thẩm mỹ và bố cục thì không gian của chùa đã bị phá vỡ rồi.

    Nhưng vì sao chùa Trung Quốc lại chấp nhận được? Vì chùa của họ hoàn toàn khác chùa Việt. Chùa Trung quốc rất sặc sỡ vì phải đủ 5 màu nên ai nhìn vào cũng thấy rất tưng bừng. Trong khi đó chùa Việt Nam rất trầm, nhẹ. Vì vậy nhà chùa cần hiểu điều đó để tránh nhận những vật phẩm được biếu nhưng không phù hợp với không gian.



    Cặp sư tử đá dữ dằn trước cổng một ngôi chùa lớn ở Hà Nội


    Không để Việt Nam thành quốc gia sư tử đá

    * Vậy có thể họ nghĩ nó tốt về mặt phong thủy?

    - Chúng ta chỉ hiểu đơn giản thế này, phong thuỷ, dương trạch của người Á Đông nó thực ra là nghệ thuật kiến trúc của Á Đông. Nếu xét trên khía cạnh khoa học thì nó cũng giống phương Tây thôi. Mục tiêu Kiến trúc ở đây chính là tạo ra một sự thuận lợi tốt nhất cho nhà ở. Không có gì quá kỳ bí ở đây cả.

    Cho nên những khái niệm đó được người ta sử dụng từ phong thuỷ nghe có vẻ mơ hồ thực ra là sắp xếp kiến trúc mà thôi. Ví dụ như kiến trúc Tứ Thú là Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ thì thực ra nó là khái niệm đằng trước, đằng sau, bên phải, bên trái. Đó chính là khái niệm để phân chia không gian. Nhiều người trầm trọng hóa nó lên thì lại thành điều gì đó thần linh, bí hiểm.

    Về phương diện văn hoá, chúng ta không đánh giá nó tốt hay xấu, nhưng từ tín ngưỡng, tôn giáo không rõ ràng đến với mê tín lại rất gần. Sự du nhập, lai căng mà nghe đã thấy có gì đó mông muội thì rất dễ thành mê tín.

    Trong chuyện này thì tôi nghĩ việc để sư tử đá ở chùa hay ở đâu đó thì tất nhiên họ có quyền. Nhưng khi đã thành phong trào, ở đâu cũng để thậm chí nếu không có không chịu được thì mọi chuyện đi quá xa mất rồi. Đó chính là mê tín. Đó không phải là trưng bày một tác phẩm nghệ thuật, nó cũng không tạo ra một cát khí. Bởi mục đích đặt là mong tăng quyền lực, tăng tiền bạc. Mà rõ ràng sư tử đá không làm được điều đó. Cũng như ở Việt Nam, có những cơ quan chẳng liên quan gì đến làm ăn cả cũng có bàn thờ thần tài.

    * Vậy chúng ta nên giải thích câu chuyện này thế nào?

    - Trước tiên chúng ta phải nói về mặt truyền thông. Thời gian gần đây, hình như một số trang mạng không có gì để nói hay sao đó nên cứ viết những thứ hư hư thực thực, thậm chí có cả bói toán. Rõ ràng, cái mạch chảy, xu hướng tín ngưỡng, tôi thấy có một phần trách nhiệm, chức năng của báo chí. Những gì liên quan đến văn hoá thì tất nhiên là khó sửa nếu không có sự chỉ dẫn rõ ràng, nhất quán. Vậy nên mới có chuyện Việt Nam thành quốc gia sư tử đá. Từ ngoài đường phố cho đến nông thôn, những vùng sản xuất vật phẩm từ đá.

    * Nếu nói về linh vật truyền thống, chúng ta có gì?

    Linh vật của người Việt dễ gặp có thể kể đến là chó đá. Tượng chó đá người Việt trông đẹp lắm. Bởi nó cũng không thật là chi tiết, tinh tuý nhưng rất nghệ thuật. Chó đá có thể nhỏ, có thể to nhưng khi đặt ở nhà nhìn rất đáng yêu. Về sau người ta có làm chó thạch cao nhưng nó giống chó thật quá thì không nói vì nó không có gu về thẩm mỹ.

    Tiếp nữa là ở đình chùa thì có con nghê, chạm khắc thì có lân, ly, quy, phượng. Ở văn hoá người Việt, chúng ta có thể thấy con nghê chạy trên mái nhà, ở đầu đao, hoặc 2 con nghê nho nhỏ ở trước cửa. Đó là những trang trí thêm hoà nhập được với khung cảnh.

    Sự có mặt của các loại con thú trong đời sống văn hoá chuyện bình thường, dân tộc nào cũng có. Nơi thì có rắn, nơi có bò, nơi lại dùng con ngựa làm vật linh. Và điều đó cho thấy chúng ta không cần đến sư tử đá, nhất là khi nó không phù hợp với không gian văn hóa Việt.

    * Thành phố Hà Nội đã quyết gỡ bỏ những "linh vật ngoại lai" này ra khỏi những khu vực văn hóa, công sở. Chúng sẽ đi đâu?

    - Phải nói thật là những bức tượng đó đắt lắm chứ không rẻ chút nào. Vứt đi đúng là cả một sự lãng phí lớn. Đã có người đề xuất, nhà ai có vườn rộng, có xu hướng làm bảo tàng thì xin hoặc mua lại giá rẻ để tập hợp vào 1 nơi, biến đó thành bảo tàng. Bảo tàng này như một sự ghi nhận một thời kỳ lịch sử mà con người đã tin vào một điều gì đó thật xa lạ, thật mông lung. Ý tưởng đó cũng khá thú vị.

    * Ngoài khu vực văn hóa, công sở thì nhiều nhà dân cũng có đặt sư tử đá trước cửa. Tuy nhiên nhà dân không nằm trong diện phải di dời?

    - Việc nhà dân còn tồn tại sư tử đá thì khó có quy định xử lý được bởi họ thích để gì thì để, đó là chuyện cá nhân. Nhưng nếu đã có một quy định về không gian văn hoá, nơi công cộng không được trưng bày thì nơi sản xuất sẽ ngừng làm, sư tử đá không còn phổ biến ở nơi công cộng, nó từ từ sẽ mai một. Và khi người ta nhận thức được vấn đề của câu chuyện thì rồi người dân cũng theo đó mà thôi không bày ra nữa.


    Cảm ơn ông!


    Cao Mạnh Tuấn (Thethaovanhoa.vn)

Quyền viết bài

  • Bạn không thể đăng chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài
  •