PDA

Xem bản đầy đủ : Làng cổ Đông Ngạc-H. Từ Liêm - Hà Nội.



DOIC4ANHHUNG
23-02-2011, 04:16 PM
Họ Phạm làng Đông Ngạc:
Họ Phạm làng Đông Ngạc (làng Vẽ cổ), xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội, hình thành từ cuối thời nhà Trần (thế kỷ thứ 14). Thuỷ tổ là cụ Phạm Húng (khoảng năm 1345).
Căn cứ vào những thư tịch Hán Nôm hiện còn lưu giữ được như: Phạm tộc phả ký, Phạm tộc gia phả, Đông Ngạc Phạm tộc gia tiên... thì tổ tiên họ Phạm gốc ở Ái Châu (Thanh Hóa ngày nay). Do những biến cố của lịch sử, có 3 anh em họ Phạm đầu tiên rời Ái Châu ra đinh sinh cơ lập nghiệp ở các nơi: một người về Đôn Thư (Thanh Oai - Hà Tây), một người về Bát Tràng (Gia Lâm - Hà Nội) và một người về Đông Ngạc (Từ Liêm - Hà Nội). Con cháu của họ di cư, lập nghiệp trên khắp toàn quốc, trong đó có một nhánh họ Phạm ở Hải Phòng. (Về chi họ Phạm ở Hải Phòng, vì chưa đủ tài liệu nên chưa thể hoàn thành, sẽ tiếp tục được nghiên cứu). Trải quan trên 600 năm, dòng họ Phạm làng Đông Ngạc đã phát triển tới 16 chi (Đại tôn), thuộc hai hàng Giáp, Ất và qua 22 thế hệ con cháu.
Tổ tiên họ Phạm rất nghèo nhưng hiếu học, trọng đạo nghĩa, đã mở đầu truyền thống học giỏi, đỗ cao và thanh liêm, có nhiều công lao đóng góp cho đất nước xóm làng. Dòng họ này thời phong kiến đã có 9 Tiến sĩ (trong đó có 1 Bảng nhãn, 1 Hoàng giáp) và 2 Sĩ vọng.
Phạm Thọ Lý (1610-1685) và Phạm Quang Dung (1675-1739) được thờ là Hậu thần tại bái đường đình làng Đông Ngạc vì đã có nhiều công lao với nước, với dân. Phạm Quang Dung đỗ Tiến sĩ năm Bính Tuất (1706). Ông đã từng làm Chánh sứ Trung Quốc năm Nhâm Tý (1732), làm quan tới chức Công bộ Thượng thư, Lệ quận công.
Phạm Quang Trạch, đỗ bảng nhãn khoa thi năm Quý Hợi (1683), đã từng giữ chức Lễ bộ hữu thị lang, tác giả cuốn Nam chưởng kỷ lục về mối bang giao giữa Đại Việt và Ai Lao.
Phạm Gia Chuyên (1791-1862), cháu 5 đời của Bảng nhãn Phạm Quang Trạch, cháu 4 đời của Tiến sĩ Phạm Nguyên Ninh, đỗ Tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 1832. Ông làm quan thời nhà Nguyễn, đã từng giữ các chức Tri phủ Kiến Xương (Thái Bình), Lễ bộ viên ngoại lang, Đốc học tỉnh Ninh Bình, Tự nghiệp Quốc tử giám. Ông tham gia soạn cuốn Quốc sử lược biên.
Trong thời hiện đại, nhiều người trong họ đã thành đạt, trong đó có Trung tướng GS-TS Phạm Gia Khánh (Giám đốc Học viện Quân y), GS-TS Phạm Gia Khải (Viện trưởng Viện Tim mạch), Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng ngoại giao Việt Nam Phạm Gia Khiêm là một hậu duệ đời thứ 17 chi Ất

DOIC4ANHHUNG
23-02-2011, 04:20 PM
Làng Vẽ (Đông Ngạc, Từ Liêm, Hà Nội) không chỉ nổi tiếng với món “nem Vẽ” mà còn tự hào là nơi sản sinh ra nhiều tiến sĩ Hán học và Tây học. Làng có nhiều người đỗ đạt làm quan nên người xưa đã có câu: đất kẻ Giàn, quan kẻ Vẽ.
Sải bước trên con đường gạch nghiêng, tôi đến thăm ngôi từ đường họ Phan ở xóm 4A. Nổi bật trong vòm lá xanh là pho tượng nhà sử học Phan Phu Tiên. Ông chính là tiến sĩ khai khoa của làng Đông Ngạc dưới thời Lê Thái Tổ. Dân làng Đông Ngạc vẫn ghi nhớ lời ông dạy: “Trẻ mà không học khó làm nên/ Tự thẹn già nua trót kém hèn/ Ôn cũ sau này mong biết mới/ Vào nhà ắt phải bước qua hiên”.
Trên tấm bia đá ở nhà thờ họ Phan còn có những tên tuổi danh tiếng khác như Phan Tuấn Phong - lãnh tụ phong trào Đông kinh nghĩa thục; Phan Văn Trường - tiến sĩ luật tại Pháp...
Các cụ cao niên ở Đông Ngạc cho biết: hầu hết các dòng họ lớn trong làng đều có nguồn gốc từ đất Ái Châu, Thanh Hóa. Cuộc sống ngày xưa khốn khó nên các cụ đều chăm chỉ theo nghiệp đèn sách. “Đông Ngạc thời cổ có tên nôm là làng Đống Ếch vì giai thoại trong làng có nhiều học trò đọc sách ran ran như tiếng ếch kêu. Chỉ tính riêng các khoa thi thời phong kiến làng đã có 25 tiến sĩ Hán học, 6 tiến sĩ vọng và gần 400 cử nhân, tú tài. Cả 5 dòng họ lớn trong làng là Phan, Phạm, Đỗ, Nguyễn, Hoàng đều có người đỗ đạt cao”, cụ Nguyễn Văn Hoàn, 70 tuổi, cho biết.
Các tộc họ ở đây, tộc họ nào cũng có người đỗ đại khoa, ít nhất là một người, nhiều họ như họ Phạm là 16 người. Gia đình cụ Hoàng Tế Mỹ nổi tiếng vì 3 đời nối tiếp nhau đỗ Hoàng Giáp cũng như gia đình cụ Phạm Quang Trạch có tới 7 người đỗ đại khoa (tiến sỹ) trong khoảng 211 năm.
Đông Ngạc đã sản sinh ra nhiều danh nhân đóng góp lớn nhiều mặt ở nhiều lĩnh vực và mọi thời kỳ lịch sử như Phan Phu Tiên, Hoàng Tế Mỹ, Hoàng Tăng Bí, Hoàng Minh Giám…
Hầu hết những chiếc cổng làng, cổng ngõ ở Đông Ngạc đều có hai ngọn bút tháp vươn cao thể hiện tinh thần hiếu học. Sự ham học của những người con Đông Ngạc đã trở thành giai thoại. Ông giáo làng Phạm Quang Đại kể cho tôi nghe câu truyện về sự ham học của bảng nhãn Phạm Quang Trạch xen lẫn niềm tự hào: từ nhỏ cụ Trạch đã rất chăm học. Hết thảy các gốc cau trong vườn đều nhẵn bóng do cụ ngày đêm qua lại đọc sách vịn tay vào. Đến mùa đông, đêm ngồi học, cụ lấy khăn vải tẩm nước đặt lên đùi, khiến cụ lạnh nên không thể ngủ gật được. Nối tiếp truyền thống cha ông, những người con Đông Ngạc hôm nay cũng rất hiếu học. Bà Nguyễn Thị Thanh, trưởng ban văn hóa xã Đông Ngạc cho biết: Cho đến nay, số người có học vị tiến sĩ là người gốc Đông Ngạc đã lên tới gần 100 người. Số em đỗ đại học của Đông Ngạc cũng không ngừng tăng lên. Năm học 2008, Đông Ngạc có 87 em đỗ đại học, năm 2009 là 105 em.
Lý giải về truyền thống khoa bảng của làng Đông Ngạc, cụ Nguyễn Châu Tiệp cho hay: “Người xưa bảo rằng, thế của làng tôi là thế rồng. Ngay ngôi đình cũng được xây dựng dựa trên thế đó nên con cháu trong làng mới có nhiều người công danh thành đạt. Nhưng cái chính vẫn nằm ở ý chí khắc phục nghèo khó, ngày đêm “sôi kinh nấu sử” mới tạo nên những dòng họ danh tiếng như hôm nay”.
Ông Nguyễn Quang Thậm - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Ngạc - cho biết: “Mỗi gia đình, dòng họ ở Đông Ngạc đều xây dựng quỹ khuyến học riêng để hàng năm tổ chức trao thưởng cho các học sinh đạt thành tích cao trong học tập. Cha mẹ nào cũng yêu thương và quan tâm, động viên con cháu học hành đến nơi đến chốn”.
Một trong những dòng họ tiêu biểu về phong trào khuyến học là họ Phạm Gia. Trong bản Điều lệ của Hội đồng gia tộc họ Phạm soạn năm 1937 có ghi: Nếu sau này quỹ hội dồi dào thì sẽ đặt ra những học bổng của họ để cấp cho những con em trong họ, xét ra có tài, thông minh, có hạnh kiểm tốt mà vì nhà nghèo không thể đi học được.
Ông Quý cũng tâm sự: “Không phải vì được thưởng mà con cháu trong họ mới cố gắng học tập. Có được những thành tích cao như hôm nay không chỉ ở sức mạnh nội lực của dòng họ mà chủ yếu là ở tinh thần cần cù, chịu khó, ý thức phấn đấu học tập của mỗi người con Đông Ngạc để không hổ thẹn với tiền nhân”.

silviculture
24-02-2011, 08:51 AM
Hơ hơ, em đang ở ngay ở cái làng Đông Ngạc 4A này. Công nhận có cái đình làng có phong cách kiến trúc rất đặc trưng đình của làng ven sông, rất đẹp.

DOIC4ANHHUNG
02-06-2011, 04:06 AM
Đó là một ngôi làng cổ nằm sát chân cầu Thăng Long Hà Nội. Một làng quê cổ kính, đặc sắc bậc nhất của Hà Nội đến nay còn khá nguyên vẹn, mặc dù vùng ven đô đã bước vào quá trình đô thị hoá một cách quyết liệt nhất, mặc dù cây cầu Thăng Long lớn nhất Đông Nam Á vạch một nét ngang ngay cạnh làng, gần như vuông góc với con đê bê-tông chắn ngang qua trước cửa ngôi đình cổ... Lần theo những con đường lát gạch nghiêng cổ kính, kết quả của những lần nộp cheo của các cô gái làng từ xa xưa, ta như thấy cả một quá khứ xa xăm hiện về cùng với làn khói bếp nhà ai đang lẫn giữa rêu phong của một toà cổng cũ...Và ta gặp ngay nghi môn đình làng Đông Ngạc - một ngôi đình có quy mô to lớn, nhiều hạng mục với các thành phần kiến trúc cổ kính và chuẩn mực đã tồn tại từ 500 năm nay. Đình được xây dựng trên một thế đất cao ráo, đắc địa ở phía Bắc làng, sát với đê sông Hồng. Tương truyền đình vốn xưa là một toà miếu cổ có từ thời Đường vào thế kỷ thứ VII. Năm 1635, dân làng đã cải tạo và mở rộng thành đình để thờ Thành Hoàng làng. Đình thờ 3 vị thần tượng trưng cho cả Thiên - Địa - Nhân.Trong đình hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quí, có giá trị như bia đá và bộ tranh sơn mài thời Lê, các nhang án gỗ được chạm khắc tinh xảo, trau chuốt.Hàng năm, vào ngày 09 tháng 2 âm lịch là ngày hội làng. Xưa làng Đông Ngạc vào đám, có hát ca trù mấy ngày liền, với nhiều nghi lễ trang trọng và nghiêm trang...

DOIC4ANHHUNG
21-06-2011, 12:18 AM
Ông Nguyễn Văn Phú, Trưởng thôn Đông Ngạc cho biết: “Những kiến trúc cổ từ xa xưa có giá trị, dân làng chúng tôi đều rất ý thức trong việc gìn giữ nét đẹp văn hóa của quê hương”.
Đông Ngạc có 13 xóm, dân cư tập trung phần lớn ở trong làng và số ít ngoài bờ sông. Làng hiện còn trên 100 ngôi nhà cổ có tuổi thọ trên 100 năm, riêng các nhà thờ cổ của các dòng họ thì còn khoảng 30 ngôi. Một số ít ngôi nhà cổ đã được trùng tu phục hồi nhưng hầu hết vẫn giữ được nét cổ kính. Còn với thế hệ hậu sinh, chị Đỗ Thị Lan ở xóm 3 nói: “Là thế hệ sau, chúng tôi cũng thấy tự hào khi giữa đô thị phồn hoa mà làng tôi vẫn giữ được nét xưa cũ của Hà Nội”.
Ngoài những ngôi nhà được xây dựng trên 100 năm mà vẫn được bảo tồn nguyên trạng, còn có những ngôi nhà thờ cổ được dựng từ mấy thế kỷ trước như nhà thờ cụ Đỗ Thế Giai, một ông quan thời vua Lê chúa Trịnh, là nơi còn giữ được khá nhiều những di vật có giá trị, có rùa, hạc, bia đá, tượng ông phỗng, giá roi, hương án... Được biết ngôi nhà 5 gian được dựng bởi các loại gỗ quý như lim, xoan rừng..., kiến trúc mang đậm phong cách nhà Lê mà tiêu biểu là những hoa văn trang trí trên rèm cửa mà đến bây giờ hầu như vẫn còn nguyên vẹn.
Đây được coi như ngôi đình thứ 2 của làng Vẽ bởi theo sử sách ghi lại cụ Đỗ Thế Giai được sắc phong là Đỗ Đại Vương Từ. Thêm nữa, trong bức hoành phi hiện vẫn còn lưu giữ có 4 chữ Thượng Đẳng Phúc Thần (tương đương với thành hoàng làng). Theo ông Đỗ Quốc Hiến, hậu duệ đời thứ 15 của cụ Đỗ Thế Giai: “Đây là ngôi nhà cổ nhất của làng, tôi cũng không biết chính xác năm nào, có tư liệu cho là khoảng thời nhà Hậu Lê”.
Ngày 09 tháng 2 âm lịch là ngày hội làng. Xưa làng Đông Ngạc vào đám, có hát Ca trù mấy ngày liền, với nhiều nghi lễ trang trọng. Lê Đức Mao (1462 - 1529), một người hay chữ trong làng, đã thay mặt các giáp, soạn ra 9 bài thơ dài để đọc lúc thưởng lụa và tiền cho các đào nương. Và 9 bài thơ đó là tư liệu chữ viết đầu tiên về Ca trù trong kho tàng di sản Hán Nôm, và cũng là cứ liệu sớm nhất về thơ lục bát và song thất lục bát trong lịch sử văn học Việt Nam.
Làng có chùa Tư Khánh, một ngôi chùa có từ rất sớm. Theo danh sĩ Phạm Đình Hổ, chùa còn có quả chuông đúc năm Diên Hựu thứ 2, tức năm 1315 (Diên Hựu là niên hiệu nhà Nguyên - Trung Quốc). Trong chùa hiện còn có tấm bia có niên đại Thịnh Đức ghi rõ công đức của vợ chồng ông Nguyễn Phúc Ninh, cúng gia tư điền sản để tu bổ, dựng lại chùa, và được dân làng tôn làm Hậu Phật. Cùng với quần thể kiến trúc của chùa bao gồm tam quan, gác chuông, phương đình, tiền đường, hậu cung và nhà Tổ; những pho tượng được tạo tác công phu mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII - XIX càng tôn thêm giá trị của ngôi chùa.

DOIC4ANHHUNG
21-06-2013, 04:23 PM
Đông Ngạc, tên nôm là làng Vẽ, nằm sát ven sông Hồng, nơi có cây cầu Thăng Long soi bóng xuống dòng sông cuộn chảy, tấp nập người xe qua lại. Trong cái ồn ã, xô bồ của cuộc sống hiện đại, đi thăm làng Vẽ, nơi nổi danh là làng khoa bảng đất kinh kỳ, lòng ta chợt lắng lại. “Đất kẻ Giàn, quan kẻ Vẽ” là đây… Làng Đông Ngạc còn tự hào vì được triều đình xưa ban khen tấn biển ngạch “Mỹ tục khả phong” như một minh chứng cho nền nếp danh hương này.
Đông Ngạc, thời Lý có tên là Đống Ếch vì học trò của làng nổi tiếng chăm học, đua nhau học như tiếng ếch kêu. Sang thời Trần đổi là Đống Ngách và đến thời Lê Trung hưng làng mới được đổi tên thành Đông Ngạc. Tính từ khi Thái học sinh Phan Phu Tiên khai khoa năm 1396 dưới triều Vua Trần Thuận Tông đến thời nhà Nguyễn, Đông Ngạc đã có 25 người đỗ đại khoa (tiến sĩ trở lên), 6 vị đỗ sĩ vọng và gần 400 hương cống, cử nhân, sinh đồ, tú tài.Năm dòng họ lớn Phan, Phạm,Đỗ, Nguyễn, Hoàng cùng nhau viết nên truyền thống của làng.Danh nhân người làng Đông Ngạc thời phong kiến có Phan Phu Tiên, Đỗ Thế Giai, Lê Đức Mao, Phạm Gia Chuyên, Hoàng Nguyễn Thự… Đến thời cận đại với Phan Văn Trường, Hoàng Tăng Bí… Ngày nay, những tên tuổi như là Hoàng Minh Giám (cố Bộ trưởng Bộ Văn hoá), TS Phạm Gia Khiêm (nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ), GS-TS Phạm Gia Khánh (Giám đốc Học viện Quân y), GS-TS Phạm Gia Khải ( Nguyên Viện trưởng Viện Tim mạch), và nhiều nhà khoa học, chính khách danh tiếng là người làng này… Mặc dù đô thị hóa, bê tông hóa là mối đe dọa chung cho các làng cổ, Đông Ngạc cũng không tránh khỏi vấn nạn này nhưng với lòng tự hào, Đông Ngạc hiện còn hơn 100 ngôi nhà cổ trên 100 năm tuổi, 30 nhà thờ họ với kiến trúc truyền thống đặc sắc được lưu giữ. Đình làng Đông Ngạc – một ngôi đình có quy mô to lớn, nhiều hạng mục với các thành phần kiến trúc cổ kính và chuẩn mực đã tồn tại từ 500 năm nay. Tương truyền đình vốn xưa là một toà miếu cổ có từ thế kỷ thứ VII. Năm 1635, dân làng đã cải tạo và mở rộng thành đình để thờ Thành Hoàng làng. Làng có chùa Tư Khánh, còn có quả chuông đúc năm Diên Hựu thứ 2 tức năm 1315 (Diên Hựu là niên hiệu nhà Nguyên – Trung Quốc). Trong chùa hiện còn có tấm bia có niên đại Thịnh Đức, cùng với quần thể bao gồm tam quan, gác chuông, phương đình, tiền đường, hậu cung và nhà Tổ; những pho tượng mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII – XIX .

DOIC4ANHHUNG
20-08-2013, 04:43 PM
Đông Ngạc thuộc huyện Từ Liêm, cách trung tâm nội thành Hà Nội 12 km theo dọc đường đê hữu ngạn sông Hồng. Phía Bắc giáp sông Hồng và huyện Đông Anh, Nam giáp xã Cổ Nhuế và quận Cầu Giấy, Đông giáp quận Tây Hồ, Tây giáp xã Thuỵ Phương. Trong số 3 làng của xã: Kẻ Vẽ (Đông Ngạc), Bãi Hoa (Liên Ngạc) và Nhà Kiểu/Cảo (Nhật Tảo), Kẻ Vẽ được hình thành sớm nhất, cách đây hơn 2.000 năm, từ thời Bắc thuộc (có từ thời An Dương Vương-200 năm trước công nguyên)..
Cụ thuỷ tổ (đời 1) họ Phạm làng Đông Ngạc tên huý là Phạm Húng sinh vào khoảng từ 1345-1350 và mất vào khoảng đầu thế kỷ XV (khoảng trước 1425). Theo tộc phả, cụ Thuỷ tổ cùng hai người anh em trai từ Ái Châu (Thanh Hoá) di cư ra lập nghiệp, mỗi người một phương: 1 tại Đôn Thư, 1 tại Bát Tràng và 1 tại Đông Ngạc, vào khoảng cuối thế kỷ XIV (1370-1390).
Thủa mới lập nghiệp, mấy đời đầu họ Phạm Đông Ngạc rất nghèo, đến nỗi để trả lễ cho thầy địa lý Tàu đã tìm giúp cho hai ngôi huyệt quý để táng hài cốt cha mình và cha đẻ của vợ, cụ Phạm Kỳ (đời 2, con cụ Thuỷ tổ) đã phải bán cả ngôi nhà đang ở và thêm sự giúp đỡ của em rể họ Nguyễn mới đủ tiền lễ tạ. Nhờ âm đức của tổ tiên tạo dựng ban đầu và nỗ lực vun đắp của các đời sau, họ Phạm Đông Ngạc đã dần phát triển và ngày càng bền vững.

Mr Nem
20-08-2013, 05:11 PM
Ông Nguyễn Văn Phú, Trưởng thôn Đông Ngạc
Đông Ngạc là xã bác ơi :D
xã Đông Ngạc có bác Phạm Gia Khiêm (nguyên Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao).