PDA

Xem bản đầy đủ : Hạc về đậu đỉnh núi Long



Hoangson64
03-12-2014, 07:53 PM
Hạc trở về núi Long trong những ngày mừng “sinh nhật” Hạc Thành là hiện tượng ngẫu nhiên hay có yếu tố huyền bí? Có thể có những cách giải thích khác nhau về hiện tượng này, nhưng có một điều chắc chắn rằng, đó là “điềm” lành.


http://www.vanhoadoisong.vn/images/news/news_91466(hạc24).JPG

Núi Long sơn thủy hữu tình. Ảnh: Đặng Phương Mai

Trong những ngày nhân dân T.P Thanh Hóa kỷ niệm 210 năm đô thi tỉnh lỵ hồi giữa tháng 11/2014 có một đàn chim hạc cũng về “dự” sự kiện này.

Nghe có vẻ khó tin, chính tác giả cũng không tin, vì vậy mới để "nguội" thông tin đến hôm nay.

Núi Long là dãy núi có hình dáng rồng chầu hướng về phía Hạc thành - đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa được khởi lập năm 1804, thuộc quần thể núi An Hoạch trấn giữ mặt Tây, cách T.P Thanh Hóa khoảng 2 km đường chim bay - nơi có nàng vọng phu huyền thoại.

Câu chuyện bắt đầu sáng ngày 12/11 - hôm ấy cô bạn họa sỹ Phương Mai bỗng réo gọi: “Bà ơi, trên đỉnh núi Long có đàn chim gì to lắm, hình dáng rất giống chim hạc nhưng to như con đà điểu ấy, nhìn xa mà vẫn thấy, có tìm được máy ảnh chuyên dụng thì đến đây chụp xem”.

Đang lên lớp, tôi trả lời cho xong: “Đang ở trường, báo cho ai đó đi, tôi không có máy ảnh chụp xa”.

Thực tình khi trả lời bạn, tôi nghĩ bụng chắc nhìn gà hóa cuốc rồi. Cô bạn là họa sỹ, rất say mê tìm kiếm cái đẹp, nhất là vẻ đẹp văn hóa. Dạo này lại đang cùng cộng tác nghiên cứu cho một đề tài về văn hóa của tỉnh nên suốt ngày í ới gọi nhau khi phát hiện được điều gì đó đặc biệt, cũng là thường tình.

Thú thực là tôi đã bàng quan với cuộc gọi của bạn, vì cho rằng chim hạc chỉ là truyền thuyết. Tôi vẫn đinh ninh rằng hạc thật ra chính là loài cò mà dân gian huyền thoại thành hình tượng thiêng. Nhân dân từng yêu mến những con vật hiền lành, gần gũi và biến chúng thành những con vật huyền thoại theo luật "hóa kiếp" rồi đưa vào không gian thờ tự linh thiêng để chúng bảo vệ, che chở cho cuộc sống của mình. Chẳng hạn, chó trở thành lân, gà trống thành phượng hoàng, cá chép thành rồng... Biết đâu hạc chính là hình ảnh của loài cò, giống chim hiền lành, cần cù, chăm chỉ rất gần gũi với con người Việt Nam.

Sự tích Hạc thành, Hạc phố, rồi hình tượng chim hạc trên trống đồng Đông Sơn vẫn luôn ám ảnh tôi. Tại sao, trên dải đất hình chữ S này chỉ có duy nhất xứ Thanh "sở hữu" biểu tượng loài chim cao quý hiện diện trên mặt trống đồng từ mấy nghìn năm trước? Huyền tích vua Gia Long nằm mơ được thần hạc trắng dẫn lối tìm đất xây thành cho trấn Thanh Hoa, nơi hạc thần dừng lại rồi biến mất đã được chọn xây thành, nên có tên là Hạc Thành, thực hư như thế nào? Hạc là loài chim có thật hay chỉ là truyền thuyết? Có mối liên hệ cụ thể hay huyền bí nào giữa mạch đất này với loài chim huyền thoại kia không?

Tất cả những băn khoăn của tôi giờ đã được những bức ảnh mà cô bạn chụp được thuyết phục. Sáng hôm sau cô bạn lại “rình” tiếp, và không thể tin vào mắt, lần này cô ấy chứng kiến đàn chim hạc bay đến và đỗ xuống đỉnh núi Long.


http://www.vanhoadoisong.vn/1/1(43).jpg

Hạc đậu trên đỉnh núi Long. Ảnh: Đặng Phương Mai

Bức ảnh chụp sớm nhất vào 6 giờ sáng, những bức ảnh tiếp theo vào những buổi sáng sau đó. Đàn chim hạc trên dưới 10 con, bức ảnh chụp được nhiều nhất là 13 con. Chúng chỉ xuất hiện khoảng 2 tiếng buổi sáng rồi bay đi. Từ trước tới giờ vẫn chỉ được ngắm những chú hạc đứng chầu trong di tích, bây giờ qua những bức ảnh chụp, chúng đã hiện ra trước mắt tôi.

Tôi thốt lên: Đúng là hạc rồi, một trăm phần trăm. Chúng chính là bản mẫu cho những nghệ nhân xưa tạc hình. Hóa ra, hạc là hạc và cò là cò. Mặc dù cùng họ hàng với nhau, nhưng vóc dáng của chúng thật khác. Những chú hạc kia thân mình to lớn hơn cò rất nhiều, chân dài hơn và cổ cũng dài hơn. Đặc biệt, dáng của chúng rất thẳng, cổ không bị rụt vào thân (cò và vạc khi đi đứng, chiếc cổ lắc lư rụt lại trông rất đáng thương), còn những chú hạc trên núi Long kia, trông chúng vừa bệ vệ, vừa thanh tao, cao quý. Mỏ và lông ức màu đỏ, khi chúng vỗ cánh bay lên thấy rõ phần ức và mỏ đỏ rực dưới ánh mặt trời, càng tôn thêm vẻ lộng lẫy, huyền hoặc. Thêm nữa, cò chỉ đậu ở ngọn cây, bãi đáp của chúng là ở cánh đồng. Vạc cũng không cư ngụ trên núi, vả lại, vạc kiếm ăn ban đêm. Điều kỳ lạ nữa, núi Long tuy nằm cạnh một hồ nước gọi là hồ núi Long, song chung quanh hồ từ rất lâu đã vắng vẻ, trơ trụi chẳng có lấy một bụi cây. Núi Long cũng nằm cạnh vùng khai thác đá núi Nhồi, tiếng mìn bắn đá, máy nghiền đá, xẻ đá ầm ầm nên hạc không thể cư ngụ ở đây. Vậy những chú hạc trên núi Long kia ở đâu bay về? Tại sao chúng bay về trong dịp đại lễ mừng Hạc Thành 210 tuổi, và cũng chỉ về ít ngày trước đại lễ, ngay sau đại lễ không thấy chúng trở lại nữa?.

Không phải ngẫu nhiên chỉ Thanh Hóa mới có Hạc thành, Hạc phố. Vua Gia Long mơ thấy thần hạc trắng dẫn đường chọn đất xây thành mới có vài trăm năm, nhưng biểu tượng chim hạc trên trống đồng cổ Đông Sơn đã có từ hàng nghìn năm. Như vậy, giống chim này đã gắn bó hoặc có một sợi dây huyền bí nào đó giữa giống chim cao quý này với vùng đất xứ Thanh cổ xưa.

Hạc trở về núi Long trong những ngày mừng “sinh nhật” Hạc Thành là hiện tượng ngẫu nhiên hay có yếu tố huyền bí? Câu chuyện này khiến người ta liên tưởng tới cụ rùa Hồ Gươm nổi lên trong đại lễ chào đón Thăng Long nghìn năm tuổi. Có thể có những cách giải thích khác nhau về hiện tượng này, nhưng, có một điều chắc chắn rằng, đó là “điềm” lành, “đất lành chim đậu”, ông cha ta đã đúc kết.

Duy, vẫn có một điều thắc thỏm: Các “cụ” hạc kia ở đâu bay về, rồi các “cụ” đã đi đâu?


PGS.TS Hỏa Diệu Thúy

Báo Văn hoá & Đời sống Thanh Hoá

Hoangson64
03-12-2014, 07:55 PM
Viết tiếp việc chim hạc về đậu trên đỉnh núi Long, T.P Thanh Hóa (trên Văn hóa và Đời sống điện tử ngày 29/11/2014).


http://www.vanhoadoisong.vn/images/news/news_91492image001.jpg

Chim hạc đậu trên đỉnh núi Long trong dịp T.P Thanh Hóa kỷ niệm 210 năm đô thị tỉnh lỵ.

Cứ tưởng địa danh Hạc thành chỉ là truyền thuyết của 210 năm về trước trong giấc mộng đặt vị trí tỉnh lỵ của vua Gia Long, không ngờ bạch hạc - giống chim quý thể hiện cho sự thanh cao và trường thọ là có thật, đã bay về đậu trên đỉnh núi Long từ ngày 12 đến ngày 16/11/2014 đúng dịp T.P Thanh Hóa kỷ niệm 210 năm đô thị tỉnh lỵ.

Nằm ở phía Tây T.P Thanh Hoá, núi Long không quá cao để lộ diện, cũng không quá nhỏ để chìm vào không gian bao la, để cùng với núi Hổ trước mặt chầu về Hạc Thành.

Đây là một ngọn núi đẹp, dưới chân núi là hồ nước lớn, đối diện là kênh nhà Lê, thuộc dãy núi An Hoạch, trên có đỉnh vọng phu cổ tích.

Mọi ngày 6 giờ sáng tôi chưa ra khỏi giường ngủ. Vậy mà hôm ấy (lúc 5h30 ngày 12/11/2014) như có duyên, ai xui, mà chạy vào núi đi bộ. Ngồi nghỉ trên con đường ven kênh nhà Lê, ngước nhìn lên đỉnh núi trước mặt cứ tưởng đó là mấy cái cây, ai dè "cây" động đậy, rồi cánh chim xoải rộng làm sững sờ. Một bầy chim to như những con đà điểu đang đứng trên đỉnh núi nghỉ chân. Tôi trân mắt đứng nhìn và chợt bừng tỉnh, chạy về nhà lấy máy ảnh. Bấm mãi mà không sao lấy được cận cảnh. Khoảng cách giữa ống kính lên đỉnh núi khoảng 700m, cách một hồ nước lớn. Tôi gọi điện thoại cho PGS, TS Hỏa Diệu Thúy nhưng cô đang trên đường đến trường. Tôi liền chợt nhớ ra nhiếp ảnh gia Xuân Tứ có máy ảnh chuyên dùng. Sau cuộc gọi, tôi thất vọng vì Xuân Tứ đang ở xa. Tôi ngẩn ngơ ra về và bằng lòng với những tấm ảnh chụp từ máy ảnh du lịch của mình.

Cả ngày và đêm hôm ấy tôi rất vui và lấy làm lạ sao trên đời lại có thứ chim lớn như vậy? Sáng hôm sau, ngày 13/11/2014, tôi dậy sớm và đem máy ảnh du lịch đi vào núi. Sương sớm trên mặt hồ còn lảng bảng. Trên thinh không bao la một bầy chim lớn bay lượn, kêu những tiếng trong và vang vọng cả một vùng hồ. Tôi lại bấm máy lia lịa. Những cánh chim xoải rộng, chân dài, thân mình thuôn mảnh, bàng bạc trong sương sớm.


http://www.vanhoadoisong.vn/1/1(46).jpg

Chim hạc sải cánh trên đỉnh núi Long trong dịp kỷ niệm 210 năm đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa.

Bầy chim có 13 con, lúc thì đậu trên đỉnh núi, lúc thì bay lượn từ mỏm núi này sang mỏm núi khác hoặc bay lượn trên hồ núi Long. Sau đó lại quay về đậu trên đỉnh cao nhất của núi Long, thế đứng im phăng phắc như gắn chân vào đá núi. Cụ Lê Duy Đỉnh (85 tuổi) là người dân sống ở ven kênh nhà Lê khẳng định đây là chim hạc. Ông kể rằng ông đã sống ở đây nhiều năm nhưng chưa lần nào chứng kiến có bầy hạc kéo về đông như thế này. Buổi sáng có rất nhiều người đi tập thể dục vào núi, họ đứng lại xem cũng vô cùng ngạc nhiên trước hiện tượng này. Trong số họ có người còn tỏ vẻ kính cẩn.

Hôm sau tôi đến gặp nhà nhiên cứu văn hóa Hoàng Tuấn Phổ, có mang theo máy tính xách tay. Tôi mang những tấm ảnh ra cho cụ xem. Cụ khẳng định đây là chim hạc, và chỉ cho tôi thấy đặc điểm chim hạc thân mình thuôn, chân dài, dáng đứng thẳng kiêu hãnh, đầu vươn cao, cổ không rụt vào thân mình như cò, vạc, mỏ dài và không kiếm ăn vào ban đêm. Cẩn thận hơn, cụ còn hỏi tôi: "Thế cô có nghe tiếng nó kêu không?". Tôi minh họa lại âm thanh đó: U á c...u á c... Cụ trầm ngâm nói: Vậy là chim hạc đã về! Người xưa lấy thanh âm tiếng kêu để đặt tên cho loài chim này.

Khi nghe tôi chia sẻ điều kỳ thú về bầy chim hạc trên đỉnh núi Long, nhà báo Viên Lan Anh (Báo Thanh Hóa) đã đến núi Long, nhưng lúc đó đã 7 giờ sáng, bầy chim hạc vừa xoải cánh bay trên nền trời xanh, chỉ còn lại những chấm nhỏ. Xem lại các hình ảnh tôi vừa mới chụp trong máy, Lan Anh cứ xuýt xoa tiếc mãi và hẹn sáng hôm sau.

Đêm kỷ niệm đô thị tỉnh lỵ 210 năm với những màn bắn pháo hoa tuyệt đẹp cũng không làm cho Lan Anh quên điều đã hẹn với tôi. Sáng sớm ngày 17/11/2014 chúng tôi lại vào núi, nhưng lần này chỉ còn dãy núi Long lặng tờ trong sương mỏng. Không một tiếng hạc kêu, không còn một bóng dáng chim hạc nào nữa...

Tôi lờ mờ đoán bầy chim hạc chỉ bay về dự lễ kỷ niệm 210 năm đô thị. Lan Anh nói như trần tình: "Coi như em không có duyên rồi". Tôi an ủi bằng cách đưa cô đến thắp hương ở đền Bạch Hạc cách núi Long 1 km nay là chùa Bạch Hạc thuộc làng Tạnh Xá, phường Đông Vệ, phía nam T.P Thanh Hóa. Ngôi chùa đã có gần 300 năm tuổi, cạnh Thái miếu nhà Lê.

Hiện tượng bầy chim hạc bay về đậu trên đỉnh núi Long đúng dịp này không thể là ngẫu nhiên, cũng như không thể là ngẫu nhiên có truyền thuyết thần Bạch Hạc dẫn đường cho vua Gia Long tìm vị trí xây dựng trấn lỵ Thanh Hoa, và có ngôi chùa cổ mang tên Bạch Hạc? Ở T.P Thanh Hóa có rất nhiều địa danh mang tên Hạc như Hạc Thành, làng Hạc, cầu Hạc, làng cổ Hạc Oa… Có một sợi dây vô hình huyền bí nào giữa hình tượng loài chim mỏ dài, cánh rộng trên trống đồng Đông Sơn (cách đây hơn 2.000 năm, được phát hiện ở làng cổ Đông Sơn) với thành Thọ Hạc 210 tuổi và bầy chim Hạc trên đỉnh núi Long hôm nay?

Chim hạc - một biểu tượng linh liêng, cao quý, trường tồn đã xuất hiện vào đúng đại lễ kỷ niệm 210 năm đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa làm chúng ta liên tưởng đến dải mây hình rồng xuất hiện trong dịp lễ kỷ niệm Lý Thái Tổ đăng quang tại đền Đô, “cụ” rùa xuất hiện trong đại lễ Thăng Long nghìn năm tuổi?


Đặng Phương Mai


Báo Văn hoá & Đời sống Thanh Hoá

Hoangson64
03-12-2014, 07:57 PM
Xứ Thanh là đất "Địa Linh Nhân Kiệt". Qua sự kiện này lại thấy bồi hồi, xúc động, càng tự hào vì mình là người Thanh Hoá.